Terugkeer, re-entry, help!

Ik wil vandaag iets schrijven over het terugkeren naar het land van je paspoort (je thuisland?) Ik was zelf 19 jaar oud toen ik vanuit Zimbabwe vertrok en in Nederland ging studeren. Eigenlijk kan je niet spreken van een "terugkeer" omdat ik nooit echt in Nederland had gewoond. Ik ben geboren in Zambia en woonde tot mijn 19de in Afrika. Op het moment dat ik ging studeren in Nederland ging ik ook het huis uit. In dit geval was het een grote sprong in het diepe, vanuit Bulawayo naar Leiden. Gelukkig kon ik goed zwemmen anders was ik vast verdronken. Voor mij waren er toen veel veranderingen tegelijk en zodoende vind ik het moeilijk om precies aan te geven wat de symptomen waren van de cultuurschok. In ieder geval was het een erg verwarrende tijd. Voor een korte impressie over mijn begin tijd in Nederland zie mijn bericht Waar kom je vandaan? Het lijkt mij daarom zinvol om iets te schrijven over het terugkeren naar je thuisland.

Shane Pulmano keerde met haar familie terug naar de Filipijnen na een verblijf van 20 jaar in het buitenland waarvan 12 jaar in Nederland. Zij beschrijft de cultuurschok bij terugkeer zo mooi in Tambuli het enige Nederlandstalige online magazine over de Filipijnen: "Lichaam en geest reageren allebei sterk op de fysieke verhuizing. Ik voel me net een soort tak, gesnoeid van de moederboom, in een potje geplaatst met de opdracht: "Ga maar wortel schieten". Gedachten en gevoelens kun je leren beheersen, maar dit, dit lijkt eerder op een soort innerlijk drang die je niet tegen kunt houden." 

Maria Foley geeft aan in een artikel dat Third Culture Kids (TCKs), ofwel kinderen die in het buitenland opgegroeid zijn hulp zouden moeten krijgen bij terugkeer naar het land van hun paspoort. Zij heeft ook een artikel over de psychische en lichamelijke klachten die je kunt ervaren bij een cultuurschok. Bij terugkeer kan er sprake zijn van een omgekeerde cultuurschok en dan kun je last hebben van precies dezelfde klachten als bij een gewone cultuurschok. Er kan sprake zijn van moeheid, slapeloosheid, verlies van eetlust of juist toename van eetlust om maar een paar klachten te noemen. Wat betreft de psychische klachten kan er sprake zijn van bijvoorbeeld: verdriet, eenzaamheid, verlies van identiteit, een negatief zelfbeeld of moeite met concentreren.

Adviezen bij terugkeer:

1. Deel je erveringen met anderen. Begin een blog, of schrijf artikelen.
2. Blijf dingen doen die je in het buitenland hebt geleerd, blijf het eten eten wat je daar lekker vond. Lees internationale kranten of websites. Zoek de internationale gemeenschap op in je eigen land.
3. Vraag om een training. Er bestaan trainingen om je voor te bereiden op de terugkeer naar je eigen land. In Nederland kan een re-entry training bijvoorbeeld bij het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) gedaan worden en het kan ook bij In Transit, Crosscultureel Psychologen. Soms heet het ook een debriefing.
4. Voor jongeren die vanuit het buitenland naar Nederland komen om te studeren lees het boek Global Nomad's Guide to university Transition geschreven door Tina Quick en lees de 5 adviezen van Tina Quick.

Voor praktische tips bij terugkeer naar Nederland zie mijn eerder bericht en het filmpje van Paul. Voor meer adviezen over terugkeer lees het artikel van RNW Wereldomroep. Tips voor terugkeer in het Engels zijn te vinden op de blog van Expat Explorer. 

Wat zijn jullie ervaringen? Ik ben ook erg benieuwd hoe het met de kinderen is gegaan na terugkomst. Ik hoor graag van jullie.

'Ik Heb Het Niet Bedacht' kinderboek van Marjanne Simons

Het boek 'Ik heb het niet bedacht...' van Marjanne Simons is geschreven voor kinderen die met hun ouders verhuizen naar een ander land. Het is geschreven voor kinderen vanaf 10 jaar. Het boek is in 2009 uitgegeven door Van Dorp Educatief en is ook in digitale vorm beschikbaar. Het boek bleek hier te leen in bij mijn lokale bibliotheek hier in Nederland.

De schrijfster Marjanne Simons (ATCK) woonde jarenlang in het buitenland, eerst als kind, later gaf ze voorlichting aan ouders die met hun kinderen verhuizen naar een ander land. Zij is medeauteur van boeken als 'Opgroeien in het buitenland' en 'Terug naar Nederland'.

In het boek staan de verhalen van 6 kinderen die in verschillende landen wonen. David moet naar Griekenland verhuizen maar hij heeft er helemaal geen zin in. Eline is net nieuw begonnen op een internationale school in China. Mariska woont in een internaat en haar ouders wonen in Malawi. Frank woont in Nicaragua en krijgt bezoek uit Nederland. Karel woont in Portugal. Het verhaal van Karen speelt zich af in Nederland, zij is net verhuisd vanuit Kenia en alles is nieuw en onbekend voor haar in Nederland.

Het leuke van het boek is dat er allerlei verschillende onderwerpen in de verhalen naar voren komen: de nieuwe start op een internationale school als je de taal niet kent, bezoek uit Nederland ontvangen, de terugkeer naar Nederland, het missen van vrienden, per email contact houden, het leren van een nieuwe taal en nog veel meer.

Ik heb zelf mij lagere school in Malawi gedaan. Gelukkig kon ik naar een internationale school en zat ik niet op een internaat zoals Mariska. Het leuke is dat het verhaaltje wel herkenbaar is. Wij gingen ook vaak naar het meer van Malawi op vakantie. Ik ben ook in Likoma, Zomba plateau en Monkey Bay geweest. Fanta dronken wij ook!

Het boek is een goede voorbereiding voor kinderen die gaan vertrekken naar het buitenland. Ook is het een leuk kadootje voor kinderen die al in het buitenland wonen. Voor kinderen is her erg goed om te ontdekken dat ze niet de enige zijn in de situatie waarin zij zitten. Natuurlijk komt het thema 'ik heb het niet bedacht' aan de orde, iets wat ook vaak speelt als kinderen verhuizen binnen de grenzen van een land.

Hier zijn meer boekentips van mij. Lees ook mijn blog bericht over verhuizen met kinderen.

Lees ook Global nomads on the Move and Global Nomads on the Move Part 2.

Wie heeft er meer tips om kinderen te helpen met een verhuizing naar het buitenland? Ik hoor het graag.

Tips voor als je terug naar Nederland verhuist

Paul woonde tot zijn 15de in het buitenland, hij is een TCK. Terug in Nederland moest hij erg wennen. Om andere kinderen te helpen maakte hij een filmpje. Het is praktisch en herkenbaar. Bedankt Paul! Je hebt wel een leuk accent, ik ben benieuwd waar die precies vandaan komt. Je hebt het ook over het weer in Nederland. Toen ik net in Nederland was kon ik mij zo ergeren aan iedereen die het steeds over het weer had. In Zimbabwe hadden wij het ook over het weer maar daar ging het dan over wanneer het weer zo gaan regenen. Wij keken uit naar regen! Inmiddels begrijp ik dat praten over het weer een manier is om in gesprek te komen met een onbekende.

een regenachtige dag in Haarlem

Trouwens toen ik terug kwam in Nederland, nou ja terugkwam.... Ik was geboren en getogen in Afrika en kwam op mijn 19de naar Nederland, toen had ik ook een raar accent. Mijn vader komt uit Friesland en soms zei ik dat het een Fries accent was, maar het was gewoon een Engels accent in mijn Nederlands.

Iets wat je automatisch doet als je ergens nieuw bent is "observeren". Of wel "kijken", hoe gebruik je de OV chip? Hoe weeg je de groenten in de supermarkt? Hoe koop je een treinkaartje? Hoe gebruik je een fietsenstalling? Ga zo maar door. Het is eigenlijk heel vermoeiend. Paul helpt je een eindje op weg met hele praktische adviezen. Kijk maar.

Ik kwam later dit filmpje van Thibault tegen, zijn ouders zijn expats en hij komt op 19 jarige leeftijd naar Nederland om hier te studeren. Ook bedankt Thibault.

Lees ook mijn bericht: "According to my passport I'm coming home".